Review: Bir zamanlar Anadolu’da (2011)

Door: Michiel

Na de Febo kroket, de serie Homeland, nu een culinair hoogtepunt achter de kiezen, ‘Bir zamanlar Anadolu’da’, ook beter bekend als ‘Once Upon a Time in Anatolia’ van de Turkse regisseur Nuri Bilge Ceylan. Ceylan wist mij al eerder omver te blazen met een ijzersterk scenario gecombineerd met zeer gedegen acteerwerk in Uzak (2002) en met verbluffend mooie cinematografie in Three Monkeys (2008). Deze regisseur had zijn stempel gezet in de wereld van de cinematografie met een ijzersterk debuut. 

De voorgaande films van Ceylan lijken nu een prelude te zijn geweest op wat onvermijdelijk moest uitmonden in Once Upon a Time in Anatolia. Hier komen de verschillende talenten van deze filmische Rembrand in wording pas echt goed tot hun recht. Het begint al direct met de eerste scène, een gesprek tussen drie, ogenschijnlijke vrienden, waarbij de conversatie bewust als gemompel klinkt. Prachtig in beeld gebracht, vis-a-vis met het publiek die slechts getuigen zijn dat het hier gaat om een vriendenclub zonder daadwerkelijk te beseffen wat zij nu daadwerkelijk bespreken, dit blijkt echter geheel niet relevant. Al snel vervolgt het verhaal met prachtige shots van de steppe van Anatolië terwijl de duisternis invalt. In het donker verlichten felle koplampen, van de drie in beeld verschijnende auto’s, het desolate landschap; het is werkelijk een lust voor het oog. De lading, enkele militairen, een paar politieagenten, een arts, een officier van justitie en twee verdachten; mannen die bekend hadden een moord te hebben gepleegd. Beoogde doel, de lokatie vinden waar de twee moordenaars hun slachtoffer zouden hebben begraven. Het vinden van het lijk laat op zich wachten waardoor de film ruimschoots de tijd krijgt om de verschillende achtergronden van de verschillende personages in beeld te brengen. Soms op een serieuze wijze, soms op een hilarische wijze. Nieuwe verhaallijnen wisselen elkaar voortdurend af doordat de focus van verschillende personages elkaar in rap tempo afwisselen, maar nooit verliest de regisseur de rode draad van het verhaal uit het oog. Ieder personage heeft zo zijn geschiedenis maar allen lijken hetzelfde lot te delen. Ze zijn tot elkaar veroordeeld in de rol die hen is toebedeeld in een landschap dat zich net zo grimmig laat optekenen als de hedendaagse Turkse samenleving. De strikt hiërarchisch ingedeelde samenleving komt ook op prachtige wijze aan bod en levert soms hilarische fragmenten op. 

Deze film laat zich niet makkelijk ontleden, die moet je ondergaan. Once Upon a Time in Anatolia is een film met een hoofdletter V van verhaallijnen. Een Turkse road movie c.q. misdaadfilm c.q. een poëtische documentaire die het prachtige Turkse landschap op melancholische wijze in beeld weet te brengen met hier en daar een dikke humoristische knipoog die de kijker met beide benen weer op Turkse bodem terug weet te zetten.

Een dikke 4 sterren van de 5.

Bir zamanlar Anadolu’da op IMDb.com